Marmara Denizi, son yıllarda yaşanan yoğun kirlilik artışıyla gündeme geliyor. Çeşitli bilimsel araştırmalar, deniz ekosisteminde mikroplastik seviyelerinin özellikle 2000’li yıllardan itibaren kayda değer derecede yükseldiğini ortaya koyuyor. Bu artış, bölgenin ekolojik sağlığı açısından ciddi endişeler yaratırken, deniz ve kıyı çevresine olan olumsuz etkileri de birlikte getiriyor. Yapılan çalışmalar, Marmara’nın farklı noktalarında hem mikroplastik miktarlarının hem de kirlilik düzeylerinin bölgesel olarak değişiklik gösterdiğine işaret ediyor.
Bu kapsamda yürütülen TÜBİTAK 1001 projesi, Marmara Denizi’nin kirlilik tarihini detaylı bir şekilde ortaya çıkarmayı amaçlıyor. Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi, Ege Üniversitesi ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi ortaklığında gerçekleştirilen bu çalışma, deniz tabanından alınan sediment örneklerini bilimsel olarak inceleyerek mikroplastik dağılımını ve kirlilik seviyelerini belirlemeyi hedefliyor. Ön çalışmalar, Marmara’nın özellikle İzmit Körfezi ve Çınarcık Çukuru gibi kritik bölgelerinde dikkat çekici sonuçlar elde edilmesine vesile oluyor. Bu bölgelerdeki örneklerde mikroplastik yoğunluğunun ve kirletici yüklerin dikkat çekici şekilde yüksek olduğu görülüyor.
Proje kapsamında yapılan analizler, Marmara’daki plastik kirliliğin zaman içindeki seyrini de ortaya koyuyor. Sediment örneklerinde 1960’lardan itibaren mikroplastik seviyelerinde meydana gelen artışlar dikkat çekiyor ve 2000’li yılların başlarından itibaren belirgin bir yükseliş yaşandığı net şekilde gözlemleniyor. Aynı zamanda, Marmara’da yaşanan doğal olaylar ve insan faaliyetlerinin denize olan katkıları da araştırma alanında önemli bir yer tutuyor. Özellikle 1999 Gölcük Depremi’nin ardından deniz tabanında ve sediment katmanlarında depremle ilişkili plastik artışları izleniyor. Bu bulgular, Marmara’nın jeolojik ve ekolojik özelliklerini anlamada yeni bilgiler sağlarken, özellikle deniz ve kıyı ekosistemleri üzerindeki olumsuz etkileri detaylandırmaya olanak tanıyor.
Yapılan mikroplastik analizleri, fiber yapısında mikroplastiklerin oranının %94 civarında olduğunu gösteriyor. Bu fiberler, genellikle tekstil ürünleri ve sentetik kıyafetlerin yıkama sırasında ortaya çıkan lifler olarak karşımıza çıkıyor. Ayrıca, mikro boncuklar ve çeşitli plastik parçacıklar İzmit Körfezi gibi bölgelerde yoğun şekilde tespit edilmekte. Bu mikroplastikların taşıma yollarını ve denize ulaşma süreçlerini araştırmak amacıyla, araştırmacılar deniz akıntıları, rüzgar ve insan faaliyetlerinin etkisini de detaylı olarak inceliyor. Çalışmalar, özellikle plastiklerin denize ulaşmasına katkı sağlayan kıyı kaynaklı faaliyetler ile deniz içi taşımacılık yollarını ortaya koymaya yönelik. Bu kapsamda, bölgedeki deniz ekosistemini korumak ve kirliliği azaltmak için alınabilecek önlemler konusunda da bilimsel temel oluşturuluyor.
